Lemma

Lemma

Etymology

Etymologie

[ a rēx (*rēg-s) et suffixo -īno- , cf. concub- īna , gallīna   al.; vix coll. ind. vet. rājñī ‘regina’ derives a *rēgnī-na. v. Walde- Hofmann 737.22II 432; Leumann, Gramm. 1977, 327; de Vaan, Etym. Dict. of Latin, 2008, 737.23522. Mei. ]

Varia

Varia

de origine : formam fem. vocis q. e. rex esse arbitrantur DON. 737.24gramm. mai. 2, 5 p. 621, 7   DIOM. gramm. I 328, 28 . al.; dissentit CHAR. 737.25gramm. p. 61, 12 ( cf. p. 61 l. 4 ‘rex’ communi genere dicitur) ‘regnator, regnatrix, 737.26rex’, nam ‘- a’ nullo modo recipiendum, nisi receperimus et ‘reginum’ . scribitur rec- INSCR. Année Épigr. 1957 n. 48 ( e Germ. Sup.; a. 737.28206 ), red- per errorem INSCR. numm. imp. V 2 p. 588 adn. 2 ( e Moesia; ca. 737.29a. 260 ); r-, non rh-, probat CASSIOD. gramm. VII 154, 6 ( e Cornuto ). 737.30 abbreviatur r p. 740, 54 sqq.   58 . 741, 50 , reg p. 740, 48 . FAST. ann. 737.31Iul. frg. min. Sept. 23 (Inscr. Ital. XIII 2 p. 63) ; post a. 13 a. Chr. ). et 737.32saepius, regi CIL III 7908 , regin CIL III 7497 . 7750 . al. dat. sing. 737.33CIL I2 1993 ( prope Visentium ) 〈Iuno〉ne -a . INSCR. Dac. III 2, 230 ( fortasse 737.34per neglegentiam ) Iunoni -i . de prosodia : testatur ī longam PRISC. 737.35gramm. II 120, 18 , accentum in syll. paenult. PS. PRISC. gramm. III 521, 37 ; 737.36scribitur c. i longa ACT. lud. saec. Aug. ( CIL VI 32323) 125 . de notione 737.37( cf. l. 68 . p. 738, 40 . 41 ): GLOSS.   -a : βασιλίς . βασίλισσα , ἄνασσα . GLOSS.L I 737.38Ansil. RE 750   -a : regis coniux . al. legitur apud auctores inde a LIV. 737.39ANDR. ( v. p. 740, 69 et cf. p. 740, 60 sq. ) per totam latinitatem ( in prosa orat. 737.40inde a CIC. ), in titulis inde a saec. III med. a. Chr. (v. p. 740, 48 ), in nummis 737.41inde ab a. 105 a. Chr. (v. p. 739, 16 . 740, 54 . 62 sqq. ); litteris gr. p. 740, 47 , 737.42cf. vocem hybridam ῥήγισσα .

Romance Languages

Romanische Sprachen

Textual Criticism

Textkritik

Main Part

Hauptteil

737.54 significatur ea, quae regnat vel quae necessitudinem regiam habet , βασίλισσα ( quam vocem in gr. saepe respondentem infra fere omisimus; 737.56ceterum resp. e. g. ἄνασσα   p. 739, 5 , βασιλίς   p. 739, 75 . 740, 62 . saepe in allocutione 737.57 ponitur, sive sola sive c. nomine proprio, e. g. p. 738, 10 . 739, 26 . 740, 737.5856 . 70 sq.   742, 10 [v. Dickey, Lat. Forms of Address, 2002, 107 . 241 . 355 . 737.59al. et cf. SERV.   p. 740, 72 ]; c. acumine de ea, quae statu suo regali digna est, 737.60p. 739, 56 [ opp.   mulier ] ) : I -ae sunt feminae ( contumeliose de viro sub 737.61B2 ): A strictius c. respectu status regalis; -ae sunt : 1 gentis externae vel non definitae, sc. quae ita vocantur : a quia nexu quodam 737.63cum rege coniunctae sunt; significantur : α quaelibet feminae domus 737.64 regiae ( sc. quibus est necessitudo regia vel varia vel incerta, non definita; 737.65exempla selecta post OV. ): PLAVT. Truc. 531 adduxi ancillas tibi … ex 737.66Suria duas; … istae -ae domi suae fuere ambae . TER. Eun. 168 ( ad meretricem ) eunuchum dixti velle te, quia solae utuntur his -ae ( locum ad 737.68p. 740, 3 sqq. trahit DON. Eun. 168, ad loc. 1 ‘-ae’ ⌞divites⌟ [ item SCHOL. Bemb. Eun. 168, 1 ], sed 737.69ἐμφατιϰώτερον est ) . OV. epist. 16, 333 ( Paris Helenae ) ibis Dardanias 737.70ingens -a per urbes . VAL. MAX. 9, 1 ext. 7 Cyprii -as suas mulierum corporibus 737.71 velut gradibus constructis … currus conscendere … sustinebant . 737.72 CVRT. 3, 3, 22 matrem Darei … currus vehebat et in alio erat coniunx; 737.73turba feminarum -as comitantium equis vectabatur . PLIN. nat. 37, 145 737.74aromatitis … murrae … odoris, ob hoc -is frequentata . SVET. Iul. 52, 1 737.75dilexit et -as . HYG. fab. 92, 5 ancillas Helenae aliquando -as . MIN. FEL. 20, 738.16   -am pudicam sexu suo fortiorem . VET. LAT. cant. 6, 7 (Filastr. 150, 1) , 738.2sim. VVLG. ) sunt sexaginta -ae et LXXX concubinae et iuvenculae eqs.   IVST. 738.311, 9, 15 Alexander … eas ( sc. matrem, uxorem, filias Darii ) … et haberi et 738.4salutari ut -as praecepit . VVLG. Is. 49, 23 erunt reges nutricii tui et -ae 738.5nutrices tuae . VEN. FORT. vita Radeg. 4 devota femina, nata et nupta -a , … 738.6pauperibus serviebat ancilla . al. β uxores , concubinae sim. regum 738.7( exempla selecta post OV. ): PLAVT. Stich. 133 ( loq. uxor pauperis ) placet 738.8ille meus mihi mendicus; suŏs rex -ae placet ( v. Otto, Sprichw. n. 1539 ). 738.9Trin. 207 scurrae sciunt id, quod in aurem rex -ae dixerit, sciunt quod Iuno 738.10fabulatast cum Iove . ACC. trag. 439 ( ad Althaeam? ) -a , 〈ad〉erit tempus, 738.11cum eqs.   649 auferre ab ⌞-a⌟ … puerum ( i. a Procne? ⌞ ⌟ reg﹙io﹚na var. ll. ) . 738.12CIL I2 731 ( Romae; saec. I 1 a. Chr. ) 〈r〉ex Ariob〈arzanes …〉 et -a . DICTVM 738.13Dolabellae Suet. Iul. 49, 1 ( de Caesare ) paelicem -ae ( sc. Bithyniae ) . 738.14 CATVLL. 66, 19 id mea me … docuit -a ( loq. coma Berenices ut : 66, 39 738.15invita, o -a , tuo de vertice cessi . 66, 89 [ voc. ] ) . CIC. off. 3, 38 Gyges -ae 738.16stuprum intulit . SALL. epist. Mithr. 9 quom filius regis Bithyniae Nysā, 738.17quam -am appellaverat, genitus haud dubie esset . VERG. Aen. 2, 578 ( sunt 738.18qui versus poetae abiudicent ) scilicet haec Helena Spartam incolumis … 738.19aspiciet partoque ibit -a triumpho?   7, 405   -am Allecto stimulis agit ( i. 738.20Amatam ut : 11, 223 . al. ). 10, 705 Cisseis -a ( i. Hecuba ) . PROP. 3, 15, 13 738.21quotiens pulchros vulsit ( corr. Titius , ussit trad. ) -a Dirce capillos . 4, 4, 55 . 738.22 OV. ars 1, 311 in nemus … thalamo -a relicto fertur Pasiphaë . VAL. MAX. 1, 738.238 ext. 13 Mithridatis … regis filiă Drypetine, Laodice -ā nată . SEN. Ag. 125 738.24( alloq. nutrix Clytemestram ) -a Danaum . CVRT. 8, 9, 29 regem Indiae pelicum 738.25 longus ordo sequitur; separatum a -ae ordine agmen est . APVL. met. 738.264, 28, 1 erant in quadam civitate rex et -a . VET. LAT. psalm. 44, 10 (Cypr. 738.27testim. 2, 29) , sim.   44, 10 cod. 400 . al. et PSALT. Rom. , VVLG. ) adstitit -a ad 738.28dexteram tuam in veste inaurata ( Hier. psalt. sec. Hebr. coniux . locum 738.29explicat HIER. epist. 65, 15, 1 ubi nos ‘coniugem’ vertimus, ibi apud Hebraeos 738.30 legitur ‘segal’, pro quo Aquila σύγϰοιτον , Symmachus … παλ , id est concubinam, Septuaginta … ‘-am’ [ gr. βασίλισσα ] interpretati 738.32 sunt ) . VVLG. III reg. 11, 3 fuerunt … ei Salomoni uxores quasi -ae 738.33septingentae et concubinae trecentae . Esth. 5, 3 quid vis, Hester -a ?   GREG. 738.34TVR. Franc. 4, 26 p. 159, 4 Theodogildis, una -arum eius regis ( i. Chariberti ). 9, 38 p. 458, 4 Faileuba, -a Childeberthi regis . GREG. M. epist. 11, 738.3635 l. 1 ( in tit. ) Gregorius Bertae -ae Anglorum . PAP. Tjäder 50 , 79 ( a. 738.37590/604 ) olea s﹙an﹚c﹙t﹚a … adduxit Iohannis … domnae Theodelindae -ae 738.38de Roma . al. γ filiae regum ( exempla selecta post CVRT. ): VERG. 738.39Aen. 1, 273 donec -a sacerdos … geminam partu dabit Ilia prolem ( SERV. Aen. 1, 273 738.40regis filia; abusive dicit more poetico, ut alibi ‘…’ [ affert locum seq. ] ). 6, 28 738.41magnum -ae … amorem ( SERV. Aen. 6, 28 regis filiae, Ariadnes ). OV. epist. 12, 1 738.42( Medea Iasoni ) tibi Colchorum … -a vacavi ( de eadem : VAL. FL. 7, 444 ego 738.43externae -a domus . al.; cf. p. 740, 30 ). SEN. Herc. f. 641 . Herc. O. 355 in 738.44famulae locum -a cecidit ( i. Iole filia Euryti regis ) . Med. 509 . CVRT. 3, 12, 738.4521 Alexander virgines -as (regias coni. Rutgers ) … tam sancte habuit, 738.46quam si eodem, quo ipse, parente genitae forent ( STAT. Theb. 7, 246 virgo 738.47… -a [ i. Antigone ]. HIST. Apoll. rec. A 2 [ sim.   rec. B   ]). INSCR. Année Épigr. 738.482006 n. 1578 ( Beryti; saec. I 2 ) 〈rex magnus Agrippa … et r〉egina Berenice 738.49regis magni A〈grippae filii〉 ( de eadem : QVINT. inst. 4, 1, 19   TAC. hist. 2, 2, 738.501 . al. ). SVET. Claud. 28 libertum Felicem … trium -arum maritum . 738.51al. δ matres regum (cf. fort. B1c): in regno Persarum : CVRT. 3, 738.523, 22 ( v. p. 737, 72 ). 3, 12, 25 ( loq. mater Darei ) tu quidem, Alexander, 738.53matrem me et -am vocas, sed ego me tuam famulam esse confiteor ( de 738.54eadem : 5, 3, 13 ). in regno Iuda : VET. LAT. Ier. 29, 2 (Hier. in Ier. 29, 2)   l. 57 ). 738.55 HIER. in Ier. 3, 19, 2 ( ad 13, 18 regi et dominatrici) matri eius regis, quam 738.56propheta dominam et dominatricem sive -am appellat . 5, 63, 1 ‘Iechonias 738.57rex et domina’ (= Vulg. Ier. 29, 2 ) sive ‘-a’ ( cf. gr. 36, 2 τῆς βασιλίσσης et 738.58Hier. ibid. 5, 63, 3 cum Iechonia et matre eius ). VVLG. IV reg. 10, 13 ad 738.59salutandos filios regis et filios -ae ( i. Athaliae matris regis ) . 738.60 b quia ipsae suo iure regnant (una cum rege compari e. g. l. 62 ; 738.61exempla certiora); respiciuntur : α -ae variae ( exempla selecta inde a 738.62 PLIN. nat. ): CIC. or. frg. A 16, 9 ( ex or. de rege Alexandrino ) cum rex -am 738.63sororem suam … manibus suis trucidasset . CIL III 6583, 11 ( ex Aegypto ) 738.64-a et rex iusser﹙un﹚t ( cf. gr. 1 sq. βασιλίσσης ϰαὶ βασιλέως προσταξάντων . 738.65-am Cleopatram VII fuisse [cf. p. 739, 13 sqq. ] putat Rigsby apud Dreher, Das 738.66antike Asyl, 2003, 127 sqq. ) . VERG. Aen. 11, 499 ab equo -a … desiluit ( i. 738.67Camilla ut : 11, 703 . 11, 801 ). LIV. 27, 4, 10 ad Ptolomaeum ( sc. IV ) et 738.68Cleopatram ( sc. Arsinoen III ) reges … legati … dona tulere: regi togam …, 738.69-ae pallam pictam . CVRT. 6, 5, 25 Amazones -am habebant Thalestrin . al. 738.70 LVCAN. 10, 92 ( loq. Cleopatra ) nullo discrimine sexus -am scit ferre Pharos . PLIN. nat. 6, 186 regnare feminam Candacen, quod nomen multis iam 738.72annis ad -as transiit . TAC. hist. 3, 45, 1 in Cartimanduam -am ( postea : 738.73Brigantibus imperitabat. de eadem : ann. 12, 36, 1 . al. ). CIL III 83 ( e 738.74Meroe; saec. III ex./IV 1 ) bona fortun〈a〉 dominae -ae in multos annos ( vix 738.75ad IIB3, v. Łajtar- van der Vliet, Zeitschr. Pap. Epigr. 157, 2006, 193 sqq. ). 739.1 CLAVD. 18, 322   -arum … sub armis barbariae pars magna iacet . AVG. civ. 739.218, 3 p. 260, 29 Isidem mulierem ex Aethiopia in Aegyptum venisse -am et, 739.3quod … iuste … imperaverit …, hunc honorem illi habitum esse divinum . 739.4 PRISC. periheg. 360 Locri olim istuc -am propriam venere secuti ( gr. 366 739.5ἀνάσσῃς [ - ῃ var. l. apud Eustath. ]). al. pendet gen. (dat. l. 7 ) indicans, 739.6 cuius gentis , regionis sim. -a sit : PAVL. FEST. p. 24 Aege, Amazonum 739.7  -a ( IVST. 2, 4, 18 . al.; cf. DICT. 3, 15   -a ⌞Amazonibus⌟ [ -num 739.8var. l. ]). VAL. MAX. 4, 6 ext. 1 gentis Cariae -a Artemisia ( SEN. Herc. f. 739.9246 . al. ). 9, 3 ext. 4 Semiramis Assyriorum -a ( de eadem : ISID. orig. 15, 739.101, 4 . al. ). PLIN. nat. 6, 191 insula in Nilo Sembritarum -ae paret . FRONTIN. 739.11strat. 2, 5, 5 Thamyris Scytharum -a ( de eadem : IVST. 1, 8, 2 . al.; cf. 739.12Getarum: DRAC. Orest. 427   IORD. Get. 61 ). al. 739.13 β -ae quaedam celeberrimae :  Cleopatra VII -a Aegypti 739.14( saepius sine nomine proprio; fort. huc p. 738, 64 , cf. p. 738, 70 ; exempla 739.15selecta inde a VELL. ): CIC. Att. 14, 8, 1   -ae fuga mihi non molesta est . 14, 739.1620, 2 . al. in   Att.   INSCR. numm. lib. rei publ. n. 543 ( a. 32 a. Chr. ) Cleopatrae 739.17  -ae regum filiorum regum . VERG. Aen. 8, 696   -a in mediis patrio 739.18vocat agmina sistro . 8, 707 . HOR. carm. 1, 37, 7 dum Capitolio -a ⌞dementis⌟ 739.19 ruinas … parabat (⌞ ⌟ demens, heu coni. Shackleton Bailey ) . PROP. 739.203, 11, 39 incesti meretrix -a Canopi ( PLIN. nat. 9, 119   -a m. ). VELL. 2, 84, 739.212 quidam numquam -am nisi nomine salutavit . LVCAN. 10, 89 conplector 739.22-a pedes tuos, Caesar . PLIN. nat. 9, 119 Cleopatra, Aegypti -arum novissima . SVET. Aug. 17, 5 Antoni -aeque communes liberos . FLOR. epit. 4, 11, 739.243 Antonio tantum diadema deerat, ut -ā rex et ipse frueretur . al. 739.25  Dido -a Carthaginis : VERG. Aen. 1, 303   -a quietum accipit in Teucros 739.26 animum . 1, 522 o -a , … Troes te … oramus . et saepe in eodem opere. 739.27 SIL. 1, 119 ego Hannibal hanc mentem iuro … per manes, -a , tuos . al. 739.28 SVET. Nero 31, 4 Dido -a . FLOR. epit. 2, 15, 17   -am , quae Carthaginem 739.29condidit . TERT. monog. 17, 2   -a Carthaginis . al.  -a Saba , quae 739.30Salomonem regem adiit ( saepe in imag. ecclesiae, cf. IIIC ): VET. LAT. II 739.31par. 9, 1 (cod. 109 , sim. VVLG. ) -a Sabaa audibit ( i. -vit ) opinionem 739.32Salomonis ( 9, 3 [ ibid. cod. 109] , om. Vulg. ]. VVLG. III reg. 10, 1   HIER. epist. 65, 1, 5 . 739.33al. ). Matth. 12, 42 (cod. 3) . al., sim. al. et VVLG. ) -a austri resurget in 739.34iudicio ( Luc. 11, 31 [cod. 3] . al. et VVLG. ; 11, 31 cod. 4 . al. ab austro]. IREN. 4, 27, 739.351 l. 55 . HIL. in Matth. 12, 20 a. -a nunc in exemplum ecclesiae praesumpta . al. ) . IVVENC. 2, 707   -a noti (austri var. l. ) . SIDON. epist. 7, 9, 21 australis 739.37  -ae Sabaitis gaza . al. 739.38 2 Romanae : a e domo regia antiqua ( respic. Tanaquil uxor 739.39Tarquinii Prisci ): LIV. 1, 39, 2 famulum ab -a retentum ( antea : reges [ i. 739.40rex et -a ]) . 1, 39, 5 ab -a Romana . PLIN. nat. 36, 204   FLOR. epit. 1, 6, 2 . 739.41 b -a sacrorum , sc. uxor regis sacrorum : PAVL. FEST. p. 113 inarculum 739.42 virgula erat …, quam -a sacrificans in capite gestabat ( sim. SERV. 739.43auct. Aen. 4, 137 ). CIL VI 2123 ( saec. II/III ) C. Va〈…〉 rex sacrorum augur 739.44cum Manlia … Fadilla -a sacrorum patri karissimo ( de eadem : 2124   -a 739.45sacr﹙orum﹚ . ceterum : MACR. Sat. 1, 15, 19 Romae … kalendis omnibus … 739.46-a s., id est regis uxor, porcam vel agnam in regia Iunoni immolat ). 739.47 c e domo imperatoria : α -a est uxor imperatoris ( syn.   Augusta   739.48l. 74 , iuxta pos. imperator l. 61 sq. ; cf. Mommsen, Staatsrecht II 3 764 cum 739.49adn. 4; Magie, De Rom. iuris … vocabulis, 1905, 69 ): OCTAVIA 900 quo 739.50me Octaviam trahitis quodve tyrannus aut exilium -a iubet?   PLIN. nat. 29, 739.5120 iam … adulteria etiam in principum domibus, ut … Valentis in qua 739.52dictum est -a ( cf. 29, 8 adulterio Messalinae Claudii Caesaris ). 29, 21 non 739.53magis haec, sc. crimina medicorum, urbi timuit Cato … quam -as ( fort. ad 739.54γ ). FAVSTIN. trin. praef.   -am te, Flaccilla, orbis Romanus suspicit . PS. SEN. 739.55epist. Paul. 8 cave, ne … offensum dominae ( i. Poppaeae ) facias …; si est 739.56-a , non indignabitur, si mulier est, offendetur . AMM. 15, 2, 8 Eusebia 739.57suffragante -a ( i. uxore Constantii, de qua   15, 8, 3 . al. apud eundem ). HIER. 739.58epist. 79, 6, 2 ( iuxta pos. Augustus) . CLAVD. 10, 174 ( alloq. Nereides Venerem ) haec munera nostra precamur -ae ( i. uxori Honorii ), ⌞-a,⌟ feras (⌞ ⌟ 739.60ad p. 741, 35 ). AVELL. 234, 3 ( a. 520 ) studio … fidelissimi nostri imperatoris 739.61 et piissimae -ae . COD. Iust. 5, 16, 26 donationes, quas divinus 739.62imperator in piissimam -am suam coniugem … contulerit . MARCELL. 739.63chron. II p. 94, 493, 1 statuae regis -aeque funibus ligatae atque per urbem 739.64tractae sunt . al. β -a est filia imperatoris : CLAVD. carm. min. 30, 5 739.65dic, mea Calliope, … vile putas donum …, si floribus ornes -ae ( i. Serenae ) 739.66⌞-a⌟ comam? (⌞ ⌟ ad p. 741, 37 ). MARCELL. chron. II p. 73, 416, 2 ad -as , 739.67Arcadii imperatoris filias . γ -ae sunt variae feminae domus imperatoriae ( ubi de pluribus agitur, et uxores et filiae imperatoris comprehendi possunt; 739.69 huc fort. l. 53 ): AMM. 14, 1, 3 oblato … -ae monili ( i. Constantinae 739.70uxori Galli Caesaris, ut   14, 1, 8 . 14, 9, 3 ). CLAVD. 22, 361 domus haec 739.71Stilichonis … -as … parit -arumque maritos . SVLP. SEV. chron. 2, 34, 1   -ae 739.72beneficio crux domini tum reperta ( cf. 2, 33, 5 Helena, mater principis 739.73Constantini ). MAR. MERC. Conc.S I 5 p. 40, 13 pius est imperator, -ae 739.74deum amant . RVSTIC. Conc.S I 4 p. 48, 26 epistula … ad Augustas sive -as 739.75( gr. S I 1 5 p. 131, 31 πρὸς τὰς βασιλίδας ). al. 740.1 B laxius , sc. transfertur : 1 ad feminas praestantes et -is vere 740.2regiis quodam modo similes ( saepius indicatur, cui [rei] praesint vel praeesse 740.3 fingantur ): a exempla varia ; -a vocatur femina : α dives , 740.4nobilis sim. ( fort. huc l. 17 . p. 737, 67 ): PERS. 2, 37 ( nisi ad A ) avia 740.5puerum infantem nunc Licini in campos, nunc Crassi mittit in aedis: ‘hunc 740.6optet generum rex et -a ’ .   CIL XIV 4239 ( saec. I 2 /II 1 ) Herenniae … 740.7co﹙n﹚s﹙ulis﹚ uxori -ae suae h﹙onoris﹚ c﹙ausa﹚ posuit Ti . Claudius … cum … 740.8uxore . MART. 7, 50, 1 fons dominae, -a loci quo gaudet Ianthis . 10, 64, 1 740.9( poeta patronae ) contigeris, -a , meos si, Polla, libellos . APVL. met. 1, 8, 3 740.10( per ironiam alludit ad usum sub b illustratum ) ‘parce … in feminam divinam 740.11 …’; ‘ain tandem?’ inquam, ‘potens illa et -a caupona, quid mulieris 740.12est?’   TERT. virg. vel. 17, 5 quas feminas Arabiae propterea infelicissimas ait 740.13Romana quaedam -a , quod eqs. ( Iuliam Domnam significari suspic. Schulz- 740.14Flügel, comm. 1997, ad l., ita ut locus ad p. 739, 47 sqq. pertineat ). β dilecta , pulchra :   CIL IV 2413 h Cestilia -a Pompeianoru﹙m﹚ anima dulcis . 740.16VI 29349 ( saec. II; nisi ad α ) Vlpiae Fortunatae M. Vlpius Alexander 740.17coniugi carissimae -ae suae ( an patronae coll. 12129 patronae uxorique ? ). 740.18 PORPH. Hor. carm. 4, 1, 4 (‘sub regno Cinarae’) ut dignitatem formae eius 740.19ostenderet, -am sibi fuisse ait poeta . γ coetui cuidam praeposita 740.20( cf. locum dubium p. 737, 49 ): STAT. Theb. 4, 379 silvestris -a chori 740.21( [ SCHOL. Theb. 4, 379 ut choros ducebat sacerdos una Baccharum ]. Ach. 1, 295   -a 740.22decori Deidamia c . cf.   Theb. 12, 111 nigrae -a catervae maerentium … 740.23Argia ) . VET. LAT. III reg. 15 , 13 (cod. 91.) al. ) Anam matrem suam transtulit, 740.24 ut non esset -a concilii ( sim. Vulg. ne esset princeps in sacris Priapi, 740.25aliter gr. τοῦ μὴ εἶναι ἡγουμένην [ cf. p. 738, 51 sqq. ]). 740.26 b -a est femina deae similis , sc. quam deam esse vel credit aliquis vel 740.27credere se fingit ( cf. II infra et Hom. ζ 149. 175 ἄνασσα ): PETRON. 128, 2 740.28( ad Circen matronam; cf. 127, 5   libuit   deae nomen quaerere) quaeso, inquam , -a , noli suggillare miserias . VAL. FL. 5, 385 ( alloq. Iason Medeam 740.30adhuc sibi ignotam; cf. 5, 378 si dea … huc ades) fer opem, -a , viris . 740.31 c respicitur Maria , sc. sive ut femina praeclarissima sive ut mater 740.32Christi pro rege habiti ( cf. p. 738, 51 sqq. ): PETR. CHRYS. serm. 143, 7   -a 740.33totius exstitit castitatis . VEN. FORT. laud. Mar. 261 conderis in solio felix 740.34-a superno . CORIPP. Iust. 2, 53 creatoris genetrix … mundi, excelsi -a poli . 740.35 2 contumeliose ad virum , quasi concubinum regis ( agitur de Caesare, 740.36 cf. p. 738, 13 ; ad rem v. Suet. Iul. 2 et Cass. Dio 43, 20, 2 sqq. ): SVET. 740.37Iul. 49, 2 edicta Bibuli, quibus proscripsit collegam suum Bithynicam -am , 740.38eique antea regem fuisse cordi, nunc esse regnum . ibid. 49, 2 Octavius … quidam 740.39 …, cum Pompeium regem appellasset, ipsum -am salutavit . 740.40 II -ae sunt deae ( ad rem v. Seeck, RE IA 472, 29 sqq. et Bömer, comm. 740.411958, ad OV. fast. 6, 37 ; cf. l. 26 sqq. ): A Iuno ( nomen explicatur vel 740.42cum pluribus enumeratur : VARRO ling. 5, 67 Iuno dicta est -a , quod huius 740.43omnia terrestria . SERV. Aen. 1, 8 [ sim.   Aen. 4, 59 . Aen. 8, 84 ] est Lucina …, est -a , ut 740.44‘…’ [ affert p. 741, 6 ] ) : 1 nomine proprio apposito, sc. Iuno -a 740.45( rarius mutato ordine -a I., v. l. 51 et LIV. 5, 22, 4 . 40, 52, 1 [ interpositis aliis 740.46verbis e. g. l. 67 sq. et VAL. FL. 6, 430 ]; exempla selecta inde a LIV. ; cf. GLOSS. 740.47biling. I 12, 16 [ saec. II/III ] ηρα βασιλισσα· ιουνων ρηγινα ) :   CIL I2 378 740.48( Pisauri; saec. III med. a. Chr. ) Iunone reg ⌞matrona Pisaurese⌟ ( nom. pl. ) 740.49dono dedrot ( alii reg﹙ine﹚, alii reg﹙ina﹚ [ dat. ] intellegunt ) . PLAVT. Cist. 513 740.50ita me di deaeque … itaque me I. -a eqs.   CARM. epigr. Plin. nat. 35, 115 740.51( Ardeae; fort. saec. II 2 a. Chr. ) -ae I., supremi coniugis, templum . CIL I2 740.521430 ( Lanuvii; saec. II 2 a. Chr. ) Iunone Seispitei matri -ae ( FAST. ann. 740.53Num. Antiat. Febr. 1 [Inscr. Ital. XIII 2 p. 4] I. S〈osp﹙itae﹚〉 matr﹙i﹚ re〈g﹙inae﹚〉 . abbreviatur I. s. m. r. : INSCR. numm. lib. rei publ. n. 316 [ a. 105 740.55a. Chr. ] et in tit. Lanuvinis   CIL XIV 2121, 11 [ aet. Aug., ut vid. ]. al. ) . 2 1993 740.56p. 737, 33 .   2 3102 a . CIC. Verr. II 5, 184 te imploro, Iuppiter …, teque, I. -a 740.57eqs. ( sim.   dom. 144 ). Scaur. 47 . FAST. ann. Num. Antiat. Dec. 23 (Inscr. 740.58Ital. XIII 2 p. 25) I. r﹙eginae﹚ in Camp﹙o﹚ . ACT. lud. saec. Aug. ( CIL VI 740.5932323) 121 I. -a …, te quaeso precorqu〈e〉 . LIV. 27, 37, 13 septem et viginti 740.60virgines … carmen in I. -am canentes ibant ( ad rem cf. 27, 37, 7 conditum ab 740.61Livio poeta carmen ). R. GEST. div. Aug. 19 aedes … I. -ae ( gr. Ἥρας 740.62βασιλίδος ). INSCR. numm. imp. Hadr. II p. 386 n. 394 Iunoni -ae ( item in 740.63nummis : imp. Hadr. III p. 67 n. 331 [ a. 138/9 ]. al.; cf. l. 54 et Iuno -a : imp. Hadr IV 1 p. 16 n. 7 740.64[ a. 193 ]. et saepius usque ad saec. III 2 , e. g.   imp. Hadr. V 2 p. 184 n. 341 [ a. 283/5 ] ) . 740.65CIL III 1075 ( a. 183/5 ) I. -ae Populoniae deae patriae ( IX 2630 ). 740.6614217 3 ( a. 198/211 ) I﹙ovi﹚ o﹙ptimo﹚ m﹙aximo﹚ I . reg﹙i﹚nae eqs.   CE 254, 8 ( e 740.67Numidia; saec. III ) caeli moles vix firma man〈eret〉, haec eadem -a deum, 740.68ni cuncta … fulcires sidera, Iuno . et saepe, maxime in titulis. 740.69 2 cetera exempla : a quaelibet : LIV. ANDR. carm. frg. 14 740.70sancta puer, Saturni filia, -a (regna var. l.; cf. Hom. δ 513 πότνια Ἥρη ). 740.71 VERG. Aen. 1, 76 ( loq. Aeolus ) tuus, o -a , quid optes, explorare labor 740.72( SERV. Aen. 1, 76 inferioris personae reverentia est maiorem meritis appellare, non 740.73nomine ). 7, 573 Saturnia … -a . OV. met. 3, 265 si maxima Iuno rite vocor 740.74…, si sum -a Iovisque et soror et coniunx . al. in eodem opere. VAL. FL. 1, 81 740.75omnipotens -a , … da Scythiam … mihi Iasoni . IVV. 12, 3 niveam -ae 741.1ducimus agnam ( SCHOL. 12, 3 Iunoni; alii Fortunae ). AVG. civ. 7, 2 p. 274, 31 741.2hanc provinciam fluorum menstruorum … Iunoni idem auctor ( i. Varro ) 741.3adsignat, quae in diis selectis etiam -a est . al. b accedit gen. : 741.4 VERG. Aen. 1, 9   -a deum ( 7, 620 . OCTAVIA 202 [ cf. 204 dominus caeli 741.5divumque pater ]. SIL. 7, 78 huc ades, o -a d . al., cf. p. 740, 67 ; sim. divum: 741.6 VERG. Aen. 1, 46 ego, quae d. incedo -a . MANIL. 1, 752   DRAC. Romul. 10, 741.755 . cf. l. 54 ; deorum: OV. met. 2, 512 . AVG. civ. 1, 4 p. 9, 12 omnium d. al., 741.8cf. l. 46 ) . OV. fast. 6, 37 cur … -a vocor princepsque dearum ? ( APVL. met. 741.96, 4, 2 [deorum edd. nonnulli ]). STAT. Theb. 10, 68 siderei -a poli ( voc. ) . 741.10 ARNOB. nat. 4, 22 p. 227, 12 numinum . CLAVD. DON. Aen. prooem. p. 9, 741.1113 universi . al. 741.12 B aliae deae : 1 Diana ( cf. Lunam l. 38 ): VERG. Aen. 11, 845 741.13nec tibi, Camilla, … coluisse Dianam profuit …; non tamen indecorem 741.14tua te -a reliquit … in morte ( CIL III 12371 [ ca. a. 160 ] D. -ae et Apollini . 741.157497 [ a. 223 ] D. regin﹙ae﹚ sacrum . al. in tit. ) . SEN. Phaedr. 406   -a nemorum . CLAVD. rapt. Pros. 2, 18 candida Parrhasii … -a Lycaei . al. 741.17 2 Proserpina : OV. met. 5, 507 ( 5, 505 Proserpina) illa quidem tristis …, 741.18sed -a tamen, sed opaci maxima mundi eqs.   5, 543   -a Erebi . SEN. Herc. f. 741.191105 atri -a poli ( TIBERIAN. carm. 2, 4 Stygii … p. ). CE 492, 3 ( e Moesia 741.20inf.; saec. III 1 ) -ā ( vocat. ) Ditis magni regis . CLAVD. rapt. Pros. 2, 322   -am 741.21casto cinxerunt agmine matres Elysiae . 3 Isis ( cf. p. 739, 2 ; e coni. 741.22dub. p. 737, 51 ): STAT. silv. 3, 2, 102 Isi , … -a Phari numenque orientis 741.23anheli ( CIL IX 1153 [ ca. a. 90 ] Longinae sacerd﹙oti﹚ flam﹙inicae﹚ div〈ae〉 741.24Iuliae … et Isidis regin﹙ae﹚ . APVL. met. 11, 5, 3   l. 28 .   11 , 26, 3 summo 741.25numini -ae Isidis . CIL XIV 4290 [ saec. II/III 1 ] Isidi -ae restitutrici salutis 741.26suae . al. in tit. ) . APVL. met. 11, 2, 1   -a caeli, sive tu Ceres …, seu tu … 741.27Venus eqs. ( respondet ipsa dea : 11, 5, 1 en adsum … -a manium . 11, 5, 3 741.28Aegyptii … me … appellant vero nomine -am Isidem ). al. 4 dea 741.29quaedam caelestis orientalium : FILASTR. 15, 1   -am , quam et Fortunam 741.30 caeli nuncupant ( v. Onom. II 21, 26 sqq. ). VVLG. Ier. 7, 18 ut mulieres 741.31faciant placentas -ae caeli et libent diis alienis ( [ cf. ad l. HIER. in Ier. 2, 741.3238, 2   -ae c., quam lunam debemus accipere ]. 44, 17 ut sacrificemus -ae c . 741.3344, 18 . al. ) . 5 variae ( exempla selecta inde a STAT. ; -a fort. est nomen 741.34proprium e. g. l. 53 sq. ): HOR. carm. 1, 30, 1 o Venus , -a Cnidi Paphique 741.35( PROP. 4, 5, 65 V. o -a . de eadem p. 739, 59 et HOR. carm. 3, 26, 11 o, quae 741.36beatam diva tenes Cyprum …, -a ). 3, 4, 2 descende caelo …, -a … Calliope ( STAT. Theb. 4, 34 o nemoris -a sonori C . addas   p. 739, 66 ). carm. 741.38saec. 35 siderum -a bicornis, audi, Luna , puellas ( [ PORPH. carm. saec. 35 poeticum est 741.39lunam siderum -am dicere, quod clarior inter astra videatur ]. DRAC. Romul. 10, 398 [ 10, 395 Medea Lunam … precatur] astrorum princeps, … nocturnorum 741.41 triplex -a polorum . cf. l. 32 ) . epist. 1, 6, 37 amicos … -a Pecunia 741.42donat ( cf. vol. X 1, 939, 26 sqq. ). CIL XI 3243 ( saec. I 1 ) bonae deae 741.43regi〈nae〉 triumphali ( INSCR. Brit. I 1448 〈b〉onae d. -ae cae〈lesti〉 ). STAT. 741.44Theb. 9, 384 nympharum longe -a ferebar ( item de nymphis : MART. 9, 58, 741.451 nympha sacri -a lacus . al. ). silv. 4, 5, 23   -a bellorum virago ( i. Minerva 741.46ut : AVG. civ. 4, 10 p. 158, 15 cur non … deorum -a deputatur eqs. ? ). INSCR. 741.47Dessau 9238 a ( prope Nicaeam; saec. II 1 ) Fortunae -ae merenti ( [ gr. Τύχῃ 741.48βασιλίσσῃ , - ισση enim lapis, quamquam - ίσῃ Dessau ]. CIL XIII 6677a [ a. 741.49235 ] F. re〈g﹙inae﹚〉 duci . III 4399 F. -e . cf. l. 1 ) . CIL III 14076 ( a. 199 ) 741.50Nemesi reg﹙inae﹚ ( INSCR. Moes. Sup. II 36 [ saec. II 2 /III ] d﹙eae﹚ r﹙eginae﹚ 741.51N﹙emesi﹚ . al. in tit.; de eadem : AMM. 14, 11, 26   -a causarum et arbitra 741.52rerum ) . VIII 2670 ( a. 212/7 ) Saturno domino et Opi -ae . III 10594 ( a. 741.53230 ) -e Aur﹙elius﹚… posuit 〈a〉r〈a〉m . 8244 ( a. 222/35 ) domn﹙ae﹚ 741.54re〈g﹙inae﹚〉 ( 12476 votu﹙m﹚ ponet domne -a ﹙e﹚ ). PREC. Terr. 19 divum -a . 741.55 PLIN. phys. Sang. p. 207 ( in marg. inf. ) uvae, sc. oris, precantantio ( sic ): … 741.56uvae -a , Orci filia, adiuro te eqs. al. 741.57 III cetera exempla ( -ae sunt varia per subst. fem. indicata, sive dominantur 741.58 sive praestant, excellunt; saepe per prosopop.; res -ae vocatae agentes 741.59 inducuntur e. g. l. 69 . 72 ; in compar. quasi vel veluti -a e. g. l. 73 . p. 742, 741.6030 ): A -ae sunt partes , facultates , actiones sim. hominum : 741.61 1 variae ( fere incorp., sed caro TERT. ): PACVV. trag. 177 o flexanima 741.62atque omnium -a rerum oratio! ( cf. MART. CAP. 5, 427 rhetorica veluti 741.63potens rerum omnium -a ). CIC. Tusc. 2, 47 homini praesto est domina 741.64omnium et -a ratio ( APVL. Plat. 1, 18 p. 217 dominam illam -amque r. ). 741.65 TERT. resurr. 9, 2 absit, ut deus manuum suarum operam, sc. carnem, … 741.66molitionis suae -am … in aeternum destituat interitum . 2 virtutes , 741.67vitia : CIC. off. 3, 28 haec iustitia … una virtus omnium est domina et 741.68-a virtutum ( HIER. hom. Orig. in Luc. 36 p. 208, 7 qui iustus est, i. -am 741.69habet ). PRVD. psych. 37 legio, quam … -a Fides animarat in hostem ( 716 741.70Virtutum -a F . 823 [ sine nomine apposito ]. EXPOS. fid. Westra p. 469, 2 F. 741.71-a Virtutum ) . 53 exclamat victrix -a ( i. Pudicitia ) . AVG. civ. 5, 20 p. 231, 12 741.72solent philosophi … tabulam … verbis pingere, ubi Voluptas in sella regali 741.73quasi delicata quaedam -a considat . IVLIAN. Aug. c. Iulian. op. imperf. 2, 741.7411 membripotens -a mentium … turpitudo . CASSIOD. var. 12, 1, 5   -am 741.75illam procacium vitiorum avaritiam . al. 3 anima , mens : HIER. 742.1epist. 65, 20, 4 ( respic. cant. 6, 7 ) animae, quae … futura regna suspirant, 742.2-ae appellantur . PRVD. apoth. 803 anima sapiens iustique capax -aque 742.3rerum imperat . psych. 199 Mens Humilis, -a quidem, sed egens alieni 742.4auxilii ( de eadem   267   -a humilis ). AVG. nupt. et concup. 1, 23, 25 ut ea 742.5opera illicita perpetrent, a -a mente membra non dantur . EVCHER. form. 5 742.6l. 590 ( v. l. 25 ). DIONYS. EXIG. Greg. Nyss. creat. 12, 1 p. 362 A in quo capite 742.7⌞mentem quasi -am quandam⌟ inhabitare pronuntiant (⌞ ⌟ gr. ϰαϑάπερ τινὰ 742.8βασιλέα τὸν νοῦν ). al. 742.9 B -ae sunt urbes , terrae sim. : STAT. Theb. 4, 832 silvarum, Nemea, 742.10 longe -a virentum ( voc. ). silv. 2, 2, 12 Appia longarum … -a viarum . 742.11 FRONTIN. aq. 88, 1   -a et domina orbis ( i. Roma ut : PANEG. 4, 35, 2 te … 742.12terrarum esse -am . AMM. 14, 6, 6 ut domna suscipitur et -a . PRVD. c. 742.13Symm. 1, 464 [ voc. ]. RVT. NAM. 1, 47   -a tui pulcherrima mundi . SIDON. 742.14carm. 7, 104 fio lacerum … regnum, quae quondam -a fui . al.; cf. l. 17 ) . 742.15 VET. LAT. apoc. 18, 7 (cod. 51 = VVLG. , sim. al.; loq. Babylon ) sedeo -a et 742.16vidua non sum . AMM. 23, 6, 27 Mediam fuisse Asiae -am totius . SIDON. 742.17carm. 2, 30 salve Constantinopoli …, -a Orientis, orbis Roma tui . ISID. 742.18Goth. 1 chron. II p. 267 iure tu, Hispania, nunc omnium -a provinciarum 742.19es . -a est civitas dei : AVG. civ. 17, 16 p. 240, 24 huic -ae , c. dei . 17, 742.2020 p. 250, 29 in coniugio illius regis et -ae c., quod est Christus et ecclesia 742.21( cf. C ). 742.22 C apud Christ. -a est ecclesia ( cf. l. 20 ): AMBR. in Luc. 7, 96 ( ad 742.23p. 739, 34 ) -a plane, cuius regnum est indivisum . HIER. epist. 49, 5, 2 742.24ipsam -am , hoc est ecclesiam salvatoris ( sim. EVCHER. form. 5 l. 589 sq.   -a 742.25ecclesia; in psalmo [ 44, 10 ] ‘astitit -a …’, et item -a anima [ ad A3 ] imperans 742.26 corpori) . QVODV. grat. 2, 13, 5 non iam te, … haeresis Arriana, 742.27… formidat nostra caelestis -a . symb. 3, 13, 7 una sancta et vera -a catholica . al. 742.29 D varia : 1 -ae sunt arbores , herbae : STAT. Theb. 6, 854 742.30Alpini veluti -a cupressus verticis … cervicem inclinat . TIBERIAN. carm. 1, 742.319 omnium -a odorum et colorum … rosa . 2 -a est aquila : MART. 5, 742.3255, 1 dic mihi, quem portas, volucrum -a ? :: Tonantem . 3 -ae sunt 742.33quaelibet res : AVG. conf. 10, 34, 51 ipsa … -a colorum lux … perfundens 742.34 cuncta, quae cernimus . PETR. CHRYS. serm. 118, 3 mors est … 742.35omnium malorum -a ( PASS. Barth. 6 p. 141, 6 ipsam m., quae -a nostra est 742.36[ sc. daemonum; gr. τὸν ϑάνατον τὸν βασιλέα ἡμῶν ] ) . 742.37 appendicula : 1 pendet gen. indicans, cui (rei) -a praesit, 742.38p. 739, 5 sqq.   741, 3 sqq.   62 sq. et saepe (dat. p. 739, 7 ), ceterum maritum 742.39  p. 738, 35 . 741, 20 . al., domum paternam p. 738, 43 . 2 adv. longe 742.40  notionem praestantiae corroborat l. 10 . p. 741, 44 ( cf. vol. VII 2, 1649, 742.414 sqq. ). 3 accedit nomen proprium   p. 738, 33 . 740, 44 sqq.   741, 47 742.42sqq. et saepe; apponitur e. g. dom﹙i﹚na p. 738, 74 . 741, 53 sq. ( cf. d. et -a 742.43sim. l. 12 . p. 741, 63 sq. ), meretrix p. 739, 20 , mulier IVLIAN. epit. in psalm. 742.4444, 12 a , virgo p. 738, 45 . 4 iuxta ponuntur voces regem sim. significantes , e. g. dominus p. 741, 4 . 52 , rex p. 738, 8 sq.   26 . 64 . 739, 63 ; 742.46v. etiam p. 739, 48 . 5 locis VVLG. veteris test. respondent voci q. e. -a 742.47voces hebr. variae, sc. maxime , e. g.   III reg. 10, 1 . II par. 9, 1 742.48Esth. 1, 9   cant. 6, 7 . et saepius, ceterum  III reg. 11, 3   Is. 49, 23 ,  742.49II Esdr. 2, 6 ( cf. p. 738, 30 ),  III reg. 11, 19 . IV reg. 10, 13 .

Appendix

Anhang

742.50 deriv.: cf. 2. regillus, reginus. cf. Onom. ( v. etiam p. 741, 34 ).